به کارتان ادویه بزنید!

این نوشته که از مجموعه یادداشتهای George Walker در مجله Popular Woodworking تحت عنوان “طراحی مهم است” انتخاب شده به کارکرد و اهمیت استفاده از نقوش تزئینی اعم از منبت و معرق در کارهای چوبی میپردازد. قبلا هم از همین مجموعه، نوشته چشم خوب در همین سایت منتشر شده بود.

مراسم شکرگزاری در خانه ما بمعنی جای دادن چهارده مهمان در اتاقی که برای هشت نفر درنظر گرفته شده، نمایش فوتبال (آمریکایی) از تلویزیون و بوی خوشایند سس مریم گلی که همه خانه را پرکرده، است. هرسال او غذای بیشتری تهیه میکند و هرسال هم بنظر میرسد که مقدار خیلی ناچیزی باقی می ماند. او دقیقا میداند چه مقدار ادویه به غذا بزند تا مزه خاصش را ارائه و غذا را همان غذای اصیل و همیشگی معرفی نماید.

من تمایل دارم که نقوش تزئینی (ornament) در مبلمان را شبیه به ادویه ای تلقی کنم که به غذا اضافه میکنیم. ادویه موجب میشود طعم اصلی و درونی غذا نمایان شود و در مورد مبلمان باعث ارتقاء استخوانبندی درونی یک فرم شود.

نقش تزئینی چیست؟

برای اینکه نقوش تزئینی را بفهمیم و نقشی که در طراحی بازی میکند درک کنیم بهتراست که به معماری برگردیم. در واقع تعداد زیادی از فرمهای تزئینی که بر روی مبلمان دیده میشود مستقیما از ساختمانهای تاریخی وام گرفته شده است.

گل استفاده شده در بناهای تاریخی مورد توجه درودگران قرار گرفته است.
گل استفاده شده در بناهای تاریخی الهام بخش درودگران بوده است.

ارتباطهای زیادی را میتوان از معماری ذکر کرد اما مهمتر آن است که قواعد طراحی که میتواند انتخابهای ما را هدایت کند درک کنیم.

 

قبل از همه بهتراست که تفاوت بین دو اصطلاح مشابه دکوراسیون ( decoration ) و نقش تزئینی ( ornament ) را درک کنیم. دکوراسیون نوعی از کار هنری است، معمولا یک نقاشی، مجسمه، منبت یا گونه دیگری از مدیوم هنری که به منظور ایجاد یک نقطه کانونی در داخل یک طرح قرار داده شده است. در مورد معماری، یک پیکره یا یک نقاشی بزرگ دیواری بعنوان دکوراسیون تلقی میشود. گاهی خود ساختمان عامدانه توجه شما را به سوی آن اثر هنری هدایت میکند. دکوراسیون به این معنا بندرت در طراحی مبلمان دیده میشود. دلیل هم مقیاس کار است. نقاشی های دیواری و حتی مجسمه های عظیم نسبت به اندازه کلی ساختمان کوچک است. مبلمان بنا به طبیعتش معمولا در مقیاس انسانی در نظر گرفته میشود. بخاطر کوچک بودنش این چالش انگیز است که ترکیبی خلق کنیم که دکوراسیون بر فرم غلبه نکند.

نقوش تزئینی کاربردی است از منبت، inlay (چیزی شبیه به معرق)، معرق، نقاشی یا زراندودکردن (gilding) بمنظور بهبود جنبه های اصلی ونهانی فرم. آن را بعنوان پرده و دیگر لوازمی درنظر بگیرید که باهم صحنه نمایش تئاتر را شکل میدهد. درست برخلاف یک کانون توجه، آن پرده ها چشمانمان را یاری میکند تا از بازیگران لذت ببریم. برای اهدافی که ما درنظر داریم بازیگر ممکن است که یک میز یا یک قاب آینه باشد، اما نقش تزئینی هرگز در مرکز صحنه نیست. نقوش تزئینی میتواند بر روی گستره ای از فرمها بکار گرفته شود هر چند در مواردی پررنگتر اما در جایگاه حمایتی اش کاملا موثر است.

گونه های نقوش تزئینی

نقوش تزئینی بطور سنتی در چند دسته قرار میگیرد. ممکن است که بر پایه زیست جانوری باشد مثل صدفهای منبت شده ویا بر اساس زیست گیاهی مثل برگهای آکانتاس ( ( acanthus، شکوفه گلها یا درخت مو باشد. در دسته آخر نقوش تزئینی میتواند از طریق نقوش هندسی ساده بصورت نوار و یا معرق و inlay بیان شود.

منبت نقش طبیعی الهام گرفته از پوسته صدف.
منبت نقش طبیعی الهام گرفته از پوسته صدف.
نقش هندسی مورد استفاده بصورت باند و inlay
نقش هندسی مورد استفاده بصورت باند و inlay

 

 

 

 

 

 

 

کاربرد نقوش تزئینی در طراحی

در اکثر موارد کارکردی که نقش تزئینی دارد تاکید بر روی فرم است حالا یا با های لایت یک عنصر موجود در فرم و یا با خلق یک مرز بصری. بوته انگور و برگهای منبت شده مثل یک پوسته نازک سبب های لایت شدن انحنای پایه های میز و صندلی میشود. وقتی که از فاصله نگاه میکنید، منبت بصورت بصری بعنوان یک تغییر در بافت سطح درک میشود، چشم شما را هدایت میکند تا متوقف شود و فرم کلی را بنگرد. منبت وقتی در نمایی نزدیک نگریسته شود شگفتی لذتبخشی را ایجاد میکند اما در نمایی درشت به نرمی فرم را های لایت میکند.

کاربرد دیگر نقوش تزئینی خلق مرزهایی است اطراف شکلهای ساده ای که فرم را شکل میدهد. طراحی مبلمان اغلب با ترکیب مستطیلهای ساده، دایره ها و بیضیها شکل میگیرد. استفاده از نقوش تزئینی در ایجاد مرز این شکلهای ساده، چشم را یاری میکند تا فرم زیربنایی را بنگرد.

اضافه کردن نوارهای نازک ساده دور کشو یا پایه میز بطور هوشمندانه ای استخوانبندی فرم را برجسته میکند. روند اندازه کردن حاشیه مانند ویرایش کردن یک متن است که شکل متن و ابتدا و انتهای آن مشخص میشود. برای بخش پهنی چون جلوی کشو نسبت یک پنجم و یا یک ششم ارتفاع مناسب است و برای بخش بلندی مثل در، یک پنجم و یا یک ششم عرض را استفاده کنید. اینها قواعد دم دستی است که برای شروع یک طرح اولیه مناسب است.

تناسب خوشایند. یک ششم ارتفاع کشو بعنوان نقطه شروع.
تناسب خوشایند. یک ششم ارتفاع کشو میتواند نقطه شروع خوبی باشد.

ادویه و نقوش تزئینی حاوی مقدار زیادی طعم در یک بسته کوچک است. سازندگان مبل زیادی از نقوش تزئینی بطور عامدانه ای پرهیز میکنند زیرا که در گذشته به مقدار زیاد استفاده شده است. اما این دلیل نمیشود، همانطور که امکان استفاده کردن زیاد از نمک دلیلی برای پرهیز از آن نیست. مسلما باید قواعدی را درنظر گرفت. یک چیز را در ذهنتان داشته باشید: ادویه زمانی کارکرد برتر خودش را نشان میدهد که بتواند طعم را در غذا بیاورد، نه چیز دیگر.

این منبت نازک انحنای پایه را های لایت میکند.
این منبت نازک انحنای موجود در پایه را های لایت میکند.

شما همانطور که از فاصله به یک طرح نزدیک میشوید میتوانید درکی از آن بدست آورید.  فرم وشکل کلی باید در طول اتاق بیان شود و نقوش تزئینی به سختی اما دیده شود. وقتی شما در طول اتاق عبور میکنید در مرکز توجه شما قرار میگیرد اما وقتی که از نزدیک نگریسته شود شگفتی لذتبخشی را فراهم میکند.

همواره به کارهای استادانه نگاه دقیقتری داشته باشید و در ذهنتان یادداشت کنید که چگونه پیچشهای درخت مو و یا روبانها به آرامی  فرم را مورد اشاره قرار میدهد. به دقت بنگرید که چگونه نقوش تزئینی نسبت به عناصری که بر روی آنها تاکید میکند، متناسب شده است. این میتواند به شما ایده بدهد تا شروع به استفاده از نقوش تزئینی در طراحیهای خودتان بکنید. حالا ممکنه آن سس سالاد را قبل از اینکه تمام شود به من بدهید؟

 

 

 

منبع: Popular Woodworking Magazine, November 2010

میز تصویر شاخص کاری است از Steve Latta

حقوق عکسها مربوط به Popular Woodworking Magazine, Lie-Nelsen Toolworks, Dan Reahard میباشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *